Bức tranh được vẽ năm 1823 với tựa đề: “Đốm ma trơi và con rắn” (Ảnh: Science Alert).
Những đốm sáng tạo như bóng ma lấp lòe đã gây ra nhiều câu chuyện huyền bí và làm nảy sinh tò mò trong suốt hàng thế kỷ. Chúng được gọi là ma trơi. Hiện tượng này thường xuất hiện ở đầm lầy, gần ruộng đồng hoặc những nơi hoang vắng.
Theo một nghiên cứu mới từ Đại học Stanford, bí ẩn này có thể được giải thích bằng hiện tượng vật lý hiếm gặp: những tia sét siêu nhỏ, hay những tia lửa điện cực ngắn hình thành giữa các bong bóng khí.
Phát hiện này không chỉ giúp giải mã một trong những truyền thuyết dân gian phổ biến, mà còn mở ra điều kiện khám phá sự khởi đầu của sự sống trên Trái Đất.
Ma trơi: Bí ẩn và bài toán nan giải
Trong nhiều nền văn hóa, hiện tượng ánh sáng xanh nhấp nháy giữa không trung thường được gọi là ma trơi (ignis fatuus) hay đèn bí ngô. Hình ảnh này xuất hiện dày đặc trong văn hóa dân gian châu Âu như biểu tượng của linh hồn lạc lõng dẫn dắt con người lạc vào đầm lầy.
Tại châu Á, hiện tượng ma trơi đôi khi được xem là hồn ma của những người chết trẻ hoặc oan uổng. Thậm chí, nhiều tác phẩm nghệ thuật thế kỷ 18-19 đã khắc họa ánh sáng này như một yếu tố ma mị xen lẫn tôn giáo.
Hình ảnh đốm ma trơi lấp lòe gieo rắc nỗi sợ hãi và tò mò trong suốt hàng thế kỷ (Ảnh: Getty).
Trong khi dân gian gán cho ma trơi nguồn gốc siêu nhiên, các nhà khoa học từ lâu đã cố gắng giải thích hiện tượng này bằng cơ chế tự nhiên. Một giả thuyết phổ biến cho rằng đó là kết quả của túi khí mê-tan sinh ra trong đầm lầy tự bốc cháy.
Nhưng vấn đề là khí mê-tan không thể tự bùng cháy nếu thiếu tác nhân kích hoạt. Vậy đâu là “ngòi nổ” khiến ánh sáng xuất hiện lờ lững giữa không trung? Câu hỏi này tồn tại suốt hàng trăm năm và chỉ mới có lý giải thực sự gần đây.
Chìa khóa giải mã ánh sáng ma trơi
Nghiên cứu đăng trên tạp chí PNAS (2025) do nhóm hóa học tại Đại học Stanford dẫn đầu đã chỉ ra rằng…