Sean Wittmeyer đã từng tin rằng kiếm được một việc làm ổn định, có thu nhập đủ sống và một tương lai an toàn là điều hiển nhiên khi tốt nghiệp đại học. Thế nhưng, sau nhiều năm vất vả trong ngành công nghệ, anh lại rơi vào tình trạng thất nghiệp kéo dài, do các đơn ứng tuyển liên tục bị từ chối.
Câu chuyện của Wittmeyer không còn là trường hợp cá biệt. Nó phản ánh một xu hướng mới trong nền kinh tế Mỹ: ngày càng nhiều cử nhân rơi vào tình trạng thất nghiệp kéo dài.
Trong nhiều thập kỷ, tỷ lệ thất nghiệp kéo dài thường gắn liền với nhóm lao động có trình độ thấp, kỹ năng hạn chế hoặc việc làm bấp bênh. Nhưng báo cáo mới nhất từ Bộ Lao động Mỹ cho thấy diễn mạo đang thay đổi. Ngày càng nhiều lao động có bằng cử nhân, thậm chí sau đại học, nằm trong nhóm không tìm được việc làm trong sáu tháng trở lên. Các ngành nghề vốn được xem là “an toàn” như công nghệ thông tin, truyền thông, hay cả quản lý hành chính cũng ghi nhận số lượng ứng viên có bằng cấp nhưng thất nghiệp ngày càng cao.
Nguyên nhân đến từ nhiều phía.
Thứ nhất là làn sóng sa thải trong ngành công nghệ từ năm 2022 đến nay, kéo theo hàng chục ngàn kỹ sư, lập trình viên, chuyên gia dữ liệu phải rời bỏ vị trí. Thứ hai là sự thay đổi mô hình làm việc sau đại dịch: tự động hóa, AI và nền kinh tế nền tảng (gig economy) khiến nhu cầu tuyển dụng truyền thống giảm sút. Thứ ba là sự “thừa cung” lao động có bằng cấp trong một số lĩnh vực, khi số lượng sinh viên tốt nghiệp tăng nhanh nhưng thị trường không hấp thụ kịp.
Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, khoảng 20% số người thất nghiệp dài hạn hiện nay có bằng cử nhân, so với mức chỉ 12% cách đây một thập kỷ. Con số này cho thấy sự đảo chiều đáng lo ngại trong cấu trúc thị trường lao động. Một khảo sát của Pew Research bổ sung rằng gần 40% sinh viên mới tốt nghiệp thất nghiệp lần đầu của họ không đúng ngành…