Cuối thập niên 1980, sinh viên đại học Nhật Bản từng là tầng lớp ưu tú, được hưởng nhiều đặc quyền xã hội. Họ không cần lo lắng về việc tìm kiếm việc làm, thậm chí nhiều công ty danh tiếng còn chủ động tuyển dụng trước khi họ tốt nghiệp.
Tại Tokyo, mức tiêu dùng trung bình của sinh viên mỗi tháng lên tới 50.000 yên (khoảng 8,8 triệu đồng), cộng với thu nhập từ việc làm bán thời gian, nhiều người có khoản chi tiêu hơn 100.000 yên mỗi tháng (khoảng 17,7 triệu đồng). Với số tiền này, họ dễ dàng chi trả cho các bữa tiệc sang trọng, mua sắm hàng hiệu và thuê căn hộ cao cấp tại trung tâm thành phố, dành thời gian trải nghiệm ở các quán cà phê tại Shibuya hay sắm sửa những chiếc túi phiên bản giới hạn ở Shinjuku. Trong bối cảnh các công ty tích cực tuyển dụng, bằng đại học được coi là “tấm vé vàng” để bước vào tầng lớp trung lưu với mức lương cao và công việc ổn định.
Khi bong bóng kinh tế Nhật Bản vỡ
Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi bong bóng kinh tế Nhật Bản chính thức vỡ vào năm 1992. Giá bất động sản lao dốc, thị trường chứng khoán sụt giảm, lợi nhuận doanh nghiệp thu hẹp đã khiến kế hoạch tuyển dụng bị cắt giảm nghiêm trọng. Đúng thời điểm này, thế hệ “Showa Baby Boom” sinh năm 1973 với khoảng 800.000 sinh viên tốt nghiệp trở vào thị trường lao động, nhưng lại rơi vào cạnh tranh khốc liệt với những lao động trung niên giàu kinh nghiệm đang thất nghiệp. Mặc dù mức lương mà họ được nhận thậm chí chỉ ngang với người tốt nghiệp phổ thông, nhưng cơ hội việc làm chính thức đang ngày càng khan hiếm.
Chính phủ Nhật Bản khi đó đã lựa chọn ưu tiên ổn định hệ thống tài chính và các tập đoàn lớn, duy trì thanh khoản cho ngân hàng và thị trường bất động sản thay vì tập trung giải quyết việc làm cho sinh viên mới ra trường. Các công ty Nhật Bản vẫn áp dụng chế độ tuyển dụng truyền thống nên không thể dễ dàng sa thải nhân viên cũ để nhường chỗ cho người…