Trong những vùng đại dương sâu thẳm, nơi ánh sáng không thể chiếu tới, tồn tại một loài sinh vật kỳ lạ gây bất ngờ: cá mập chimaera, hay còn gọi là cá mập ma.
Đáng ngạc nhiên, không chỉ sở hữu hình dáng như roi và bộ hàm chắc khỏe, loài cá này còn gây ấn tượng với một cấu trúc độc đáo: hàm răng mọc trên… trán.
Loài cá mập ma (Ảnh: Getty).
Khác với nhiều loài cá sử dụng răng để ăn, cá mập chimaera lại phát triển răng trên trán cho mục đích hoàn toàn khác: sinh sản. Điều này cho thấy quá trình tiến hóa đã kéo dài hàng trăm triệu năm mà khoa học hiện nay chỉ mới bắt đầu hé mở.
Cấu trúc tiến hóa kỳ lạ
Theo tạp chí Science, cá mập chimaera là loài cá sống ở vùng biển sâu, có họ hàng xa với cá mập và cá đuối.
Chúng đã tách khỏi tổ tiên chung từ khoảng 400 triệu năm trước và tiến hóa theo hướng riêng biệt. Khác với cá mập thông thường có răng sắc nhọn, chimaera sở hữu răng dạng mạng lưới, chuyên để nghiền nát các loài có vỏ như ốc, cua hoặc giáp xác.
Cấu trúc răng trên trán của cá mập ma (Ảnh: Science).
Tuy nhiên, điều khiến giới khoa học thực sự phải ngạc nhiên là một cấu trúc trên trán của con đực, có thể co lại, trông như một chiếc cần câu. Trên đó là nhiều hàng gai cong, giống răng mọc, chưa từng thấy ở bất kỳ loài động vật có xương sống nào khác.
Cấu trúc này được gọi là tenaculum, và từ lâu đã khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi: đây là gai da, gai sinh sản hay răng thực thụ?
Một nhóm nhà nghiên cứu gồm Karly Cohen, Gareth Fraser và Michael Coates đã tiến hành phân tích toàn diện cá chúa đen – một loài chimaera phổ biến – bằng hình ảnh chụp CT, phân tích mô học và dữ liệu di truyền.
Kết quả cho thấy các gai trên tenaculum không chỉ có hình dạng giống răng thật mà còn có nguồn gốc từ mô răng, một loại mô chỉ tồn tại ở vùng miệng.
Thêm vào đó, các hóa thạch của loài chimaera có đại kỷ niên đại hàng 300 triệu năm cũng cho thấy tenaculum từng nằm gần hàm trên, trước khi “di chuyển” lên trán qua hàng triệu…