Hồi sinh người Neanderthal có phải ý tưởng tốt?
Cần cẩn trọng trong việc hồi sinh loài người Neanderthal
Các chuyên gia cho rằng việc hồi sinh giống người Neanderthal là một hành vi vô đạo đức (Ảnh: gorodenkoff/ Getty Images).
Hồi sinh người Neanderthal – thể loại hình thành từ nhiều tướng phái khác nhau của nhân loại đã từng tồn tại – đang là một trong những chủ đề tranh cãi lớn trong cộng đồng khoa học hiện đại. Những công nghệ như chỉnh sửa gen và kỹ thuật sinh học phân tử đã tạo điều kiện cho ý tưởng này không còn chỉ nằm trong realm của khoa học viễn tưởng. Thế nhưng, nhiều chuyên gia đang đặt ra nhiều câu hỏi về đạo đức và các hệ quả có thể xảy ra khi ta cố gắng đưa một loài đã tuyệt chủng trở lại với cuộc sống.
Jennifer Raff, nhà nhân chủng học sinh học tại Đại học Kansas, đã nhấn mạnh rằng vấn đề hồi sinh giống người Neanderthal không chỉ đơn thuần là làm lại một loại sinh vật từ DNA cũ. Theo bà, “Việc cố gắng tạo ra một giống người khác dựa trên DNA bằng những công nghệ chưa chắc đã đảm bảo là điều vô cùng đáng ghê tởm.” Điều này đặt ra một vấn đề quan trọng: An toàn và đạo đức trong quá trình thực hiện một thí nghiệm như vậy.
Tuy nhiên, quan điểm của Hank Greely, Giám đốc Trung tâm Luật và Khoa học Sinh học tại Đại học Stanford, lại có cái nhìn trái ngược hơn. Ông nhấn mạnh rằng việc hồi sinh loài người Neanderthal là không khả thi trong hiện tại vì những rủi ro lớn mà chúng ta phải đối mặt. Theo Greely, bảo đảm an toàn cho quá trình và kết quả cuối cùng quan trọng hơn nhiều.
Không thể phủ nhận rằng nhiều bậc phụ huynh đang chủ động thực hiện các biện pháp giúp con cái tránh được một số bệnh di truyền bằng cách chọn phôi không có đột biến gen, hoặc thông qua kỹ thuật IVF. Tuy nhiên, việc chỉnh sửa gen trên con người vẫn còn nhiều tranh cãi và cần có thêm nhiều nghiên cứu.
Mặc dù mục tiêu chính là tránh bệnh tật, song việc chỉnh sửa gen lại dấy lên nhiều lo ngại về tính an toàn và hiệu quả. Greely cho biết: “Chúng tôi chưa có đủ kinh nghiệm để chứng minh rằng việc chỉnh sửa phôi người là an toàn. Hiện tại, không có bằng chứng nào cho thấy việc biến đổi chúng thành phôi người Neanderthal là an toàn.”
Có thể thấy rằng ngay cả khi phôi người Neanderthal có thể phát triển thành một người Neanderthal khỏe mạnh, cuộc sống mà chúng phải đối mặt khi đến với thế giới nay sẽ vô cùng khắc nghiệt.
Việc đưa người Neanderthal vào cuộc sống hiện đại là việc cần suy nghĩ thận trọng vì chúng có thể gặp phải nhiều khó khăn, bao gồm sự kỳ thị và định kiến từ xã hội, cũng như điều kiện sinh tồn có thể không còn phù hợp với chúng.
Hơn nữa, một câu hỏi lớn hơn còn tồn tại: Chúng ta có thể học hỏi được gì từ một người Neanderthal được hồi sinh? Hộ sinh Neanderthal hiện đang tồn tại trong bối cảnh lịch sử khoảng 30.000 năm trước khi loài này tuyệt chủng đã làm cho câu chuyện của họ trở nên bí ẩn và hấp dẫn.
Giữa những tranh cãi và dữ liệu khảo cổ, chúng ta chưa thực sự biết rõ nền văn minh của người Neanderthal hoạt động ra sao, và việc hồi sinh một con người Neanderthal có thể không giải quyết được những thắc mắc này. Thậm chí, việc học được gì từ sáng tạo như vậy cũng có thể là việc khó khăn.
Rebecca Wragg Sykes, tác giả của cuốn sách “Kindred: Neanderthal Life, Love, Death and Art”, lưu ý rằng: “Việc nghiên cứu văn hóa, lối sống và ngôn ngữ của người Neanderthal hiện tại vẫn chưa được làm sâu sắc, và việc tái tạo một người Neanderthal khả năng cao không giúp ích gì cho việc tìm hiểu sâu hơn về loài này.”
Việc hồi sinh người Neanderthal cần có sự cân nhắc cẩn thận về các yếu tố tồn tại (Ảnh: nguồn thông tin).
Và cuối cùng, vấn đề pháp lý của việc hồi sinh loài Neanderthal cũng trở nên rõ ràng hơn. Theo Greely, mặc dù việc hồi sinh người Neanderthal là hoàn toàn phi đạo đức, nhưng đặc tính pháp lý của dự án này vẫn chưa rõ ràng. “Thậm chí nếu việc chỉnh sửa phôi người theo cách này là hợp pháp ở Mỹ và EU, vẫn không phải bất kỳ quốc gia nào trên thế giới có luật liên quan.”
Nói một cách dễ hiểu hơn, không có quy định pháp lý rõ ràng nào kiểm soát việc hồi sinh những loài đã tuyệt chủng trong con người. Điều này có thể gây ra nhiều rắc rối và khó khăn cho các nhà khoa học khi muốn tiến hành các thí nghiệm liên quan đến hồi sinh.
Nếu để hồi sinh thành công một người Neanderthal, trước hết, các công ty sinh học sẽ phải tạo ra một môi trường phù hợp cho chúng sinh sống. Như vậy, việc nuôi dưỡng người Neanderthal sẽ trở thành một thách thức đối với các nhà nghiên cứu.
Một vài nhà khoa học đã kêu gọi cần phải có cuộc thảo luận nghiêm túc ngay bây giờ, khi sự phát triển trong nền khoa học và công nghệ đang tiến nhanh chóng. Arthur L. Caplan, một nhà đạo đức sinh học tại Đại học New York, đã cảnh báo rằng “việc hồi sinh sự tuyệt chủng của một loài người có thể được thực hiện bất kỳ lúc nào bởi các công ty tư nhân.”
Dù là một ý tưởng mời gọi sự tò mò và ứng dụng công nghệ, việc hồi sinh người Neanderthal có phải ý tưởng tốt vẫn còn là một câu hỏi khó khăn để trả lời. Lý do nằm ở những rủi ro và hệ lụy có thể xảy ra mà không ai có thể lường trước được. Chúng ta cần thời gian, sự cẩn trọng và một cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề đạo đức và pháp lý trước khi đưa ra quyết định nào liên quan đến vấn đề này.
Các nhà khoa học hiện tại đang tiếp tục tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi về văn hóa, đời sống và xã hội của người Neanderthal. Và quan trọng hơn, có thể một giải pháp thay thế lý tưởng hơn cho “hồi sinh người Neanderthal có phải ý tưởng tốt?” chính là tìm hiểu sâu hơn về thế giới mà họ sống, có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phát triển và tiến hóa của loài người.
Nguồn: Dân trí