Giữa dòng chảy xiết của những con sông lớn uốn lượng qua núi rừng Tây Bắc, có một loài cá độc đáo được mệnh danh là “cá tiến vua”: cá Chiến sông Đà. Loài cá này không chỉ là món ăn quý mà còn là biểu tượng của sự kiên cường và đa dạng của thiên nhiên Việt Nam. Cá Chiến đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam (1992, 2000) với mức độ đe dọa do bắc V và danh sách các loài cần bảo vệ của ngành Thủy sản từ năm 1996. Hiện tại, mặc dù số lượng giảm đi đáng kể, cá Chiến vẫn được săn lùng bởi những tín đồ yêu thích hải sản, và các nỗ lực nuôi trồng tại Tuyên Quang đang mở ra hy vọng bảo tồn cho loài cá này.
Loài cá kỳ lạ, được mệnh danh là “kẻ dám mồi” Sông Đà
Cá Chiến sông Đà, hay còn gọi là cá xấu xá vàng, là loài cá hung dữ thuộc họ cá vược, thường sinh sống ở những vùng nước chảy mạnh, sâu hun hút dưới các sông lớn như Đà, Lò, Gâm – những con sông nổi tiếng khu vực Tây Bắc Việt Nam. Với kích thước có thể lên đến vài mét, hình dáng sải sườn, lưng thẳng như khúc gỗ mục, cá Chiến dễ dàng khiến những kẻ săn mồi khác phải e dè. Bởi vậy mà màu xám bạc, miệng rộng với hàm răng sắc nhọn khiến chúng trở thành “kẻ săn thực” chuyên bắt các thủy sinh nhỏ hơn, từ tôm tép đến cá con.
Dù bên ngoài hình “gốm ghiếc” như miêu tả trong các tài liệu dân gian, cá Chiến lại ẩn chứa một “bí mật” khiến bao người mê mẩn: thịt cá vàng ươm óng ánh như được ướp nghệ, săn chắc, nạc một cách hài hòa mà không hề tanh. Đặc biệt, thân cá hầu như không có xương dăm, chỉ duy nhất dãy xương sống chạy dọc, giúp việc chế biến trở nên dễ dàng. Bọc lòa cá to bản, dày cui như dạ dày lợn, giòn sần sật khi chế biến, là phần “đặc sản trong đặc sản” mà thực khách nào cũng muốn thưởng thức.
Theo các nhà nghiên cứu, cá Chiến chỉ ăn tôm sông tự nhiên, nên chất lượng thịt được đảm bảo thơm ngon tự nhiên, giàu dinh dưỡng. Loài này từng được liệt kê trong Sách Đỏ Việt Nam…