Loài động vật được nhắc đến chính là Sao La (Pseudoryx nghetinhensis), một trong những loài động vật quý hiếm và bí ẩn nhất trên thế giới.
Đặc trưng bởi dáng vẻ thon dài cùng bộ lông nâu sẫm và những màng trắng trên mặt, Sao La đã gây ấn tượng mạnh với cộng đồng khoa học. Vì sự hiếm có và tính cách cực kỳ nhút nhát, loài này thường được ví như “kỳ lân châu Á”. Cho đến nay, chưa có bất kỳ nhà sinh vật học nào quan sát được Sao La trong môi trường tự nhiên. Hình ảnh hiếm hoi của chúng chỉ được ghi lại qua những bức ảnh chụp từ camera đặt bẫy.
Sao La được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1992 tại dãy Trường Sơn, khu vực biên giới giữa Việt Nam và Lào. Việc phát hiện loài thú lớn này được coi là một trong những sự kiện khoa học quan trọng nhất thế kỷ XX.
Sao La được ghi nhận lần gần nhất ở Việt Nam vào năm 2013, khi một cá thể được camera tự động ghi lại ở Quảng Nam. Từ đó đến nay, loài vật này đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng ngày càng cao, khiến nhiều chuyên gia lo ngại rằng chúng có thể đã biến mất.
Loài thú cực kỳ nguy cấp
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), Sao La hiện được xếp vào nhóm “Cực kỳ nguy cấp”, chỉ còn cách một bước so với tuyệt chủng. Số lượng cá thể của loài này hiện chỉ còn lại vài chục đến vài trăm con, phân bố rải rác tại một số tỉnh của Việt Nam và Lào.
Sao La thường sống đơn độc hoặc theo cặp, ưa thích vùng rừng ẩm ướt và các thung lũng núi thấp. Chúng cao khoảng 90 cm, nặng từ 80 đến 100 kg, với chiều dài cơ thể tối đa khoảng 1 mét. Mặc dù có hình dáng khá giống bò rừng, Sao La thực chất là một loài hoàn toàn riêng biệt và mang giá trị lớn về mặt sinh học.
Việt Nam chi 3,1 tỷ đồng để bảo vệ “kỳ lân châu Á”
Năm 2025, thành phố Huế đã phê duyệt khoản tài chính trị giá hơn 3,1 tỷ đồng từ Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF). Nguồn kinh phí này sẽ được sử dụng để hỗ trợ giám sát, bảo tồn và nâng cao nhận thức cộng đồng về loài Sao La (Pseudoryx nghetinhensis).
Khoản viện trợ này là một phần trong dự án nhằm ngăn chặn tình trạng săn bắn, buôn bán và tiêu thụ trái phép động vật hoang dã, đồng thời góp phần thực hiện Chiến lược Bảo tồn Đa dạng Sinh học Quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Trước thực trạng đáng báo động, đầu năm 2025, chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế đã thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Sao La với diện tích lên tới 19.000 ha. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ hệ sinh thái rừng tự nhiên của khu vực Trung Trường Sơn và các loài động vật có tên trong Sách đỏ.
Cùng với khoản viện trợ vừa được phê duyệt, Huế sẽ tăng cường giám sát rừng bằng máy bay, sử dụng công nghệ phân tích DNA môi trường để phát hiện sự hiện diện của loài thú bí ẩn này. Ngoài ra, các chương trình truyền thông, giáo dục cộng đồng cũng sẽ được triển khai nhằm nâng cao nhận thức, kêu gọi người dân địa phương tham gia bảo vệ Sao La và nói không với săn bắn, tiêu thụ động vật hoang dã.
Các chuyên gia đánh giá, nếu không có hành động quyết liệt, Sao La sẽ nhanh chóng biến mất khỏi tự nhiên. Mỗi cá thể còn lại đều có giá trị vô cùng lớn cho nghiên cứu khoa học và đa dạng sinh học toàn cầu. Do đó, việc huy động nguồn lực quốc tế và sự cam kết mạnh mẽ của chính quyền và cộng đồng địa phương chính là chìa khóa để cứu loài “kỳ lân châu Á” khỏi nguy cơ tuyệt chủng.
