Một khoảnh khắc hiếm hoi vừa được ghi lại ở Vườn quốc gia Manas (Assam, Ấn Độ): camera bẫy phát hiện sự xuất hiện của một cá thể “báo đen”. Hình ảnh lập tức gây chấn động cộng đồng bảo tồn, khi loài vật bí ẩn này vẫn chỉ xuất hiện lác đác trong tự nhiên và hầu như chưa từng được xác nhận tại Manas trước đây.
Vườn quốc gia Manas, nằm ở chân dãy Himalaya và được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới, vốn nổi tiếng với sự đa dạng sinh học. Tuy vậy, việc lần đầu tiên ghi nhận báo đen tại đây được xem là bước ngoặt quan trọng. Tiến sĩ R. Baruah, nhà sinh vật học động vật hoang dã, nhấn mạnh với tờ The Sentinel: “Đây là một phát hiện trọng đại, minh chứng cho những giá trị tiềm ẩn vẫn còn được che giấu trong khu rừng này.”
Báo đen lộ diện dưới chân núi Himalaya.
Bí ẩn sắc lông đen tuyền
Điều đáng chú ý, báo đen không phải là một loài riêng biệt, mà là hiện tượng hắc sắc (melanism) xảy ra ở báo hoa mai (Panthera pardus) hoặc báo đen (Panthera onca). Trong đó, báo hoa mai phân bố tại châu Phi và châu Á, còn báo đen sống ở châu Mỹ.
Hiện tượng này bắt nguồn từ một đột biến gen lấn, khiến sắc tố melanin sản xuất quá mức, tạo nên bộ lông đen tuyền. Dù vậy, nếu quan sát kỹ dưới ánh sáng phù hợp, các họa tiết quen thuộc của báo hoa mai vẫn hiện lên một ảо. Theo tổ chức Panthera, melanism chỉ xuất hiện ở khoảng 1/10 cá thể báo lớn ngoài tự nhiên – một tỷ lệ vô cùng hiếm hoi.
Tại Ấn Độ, nơi rừng rậm nhiệt đới tạo điều kiện lý tưởng cho khả năng ngụy trang, melanism được ghi nhận rải rác trong nhiều quận thể. Có nơi, như bang Karnataka, tới 14% số hình ảnh từ camera trap cho thấy cá thể báo có sắc lông đen. Tuy vậy, ở Manas, báo đen vẫn là “bóng ma trong rừng” – lần này mới chính thức lộ diện.
Vai trò trong hệ sinh thái
Dù mang sắc lông gì, báo vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong cân bằng sinh thái. Là loài săn mồi đỉnh tháp, chúng kiểm soát số…