Trong những năm gần đây, các thiết bị bay không người lái (UAV) đã trở thành công cụ hết sức quan trọng trong lĩnh vực địa hình, đo đạc và nghiên cứu bản đồ. Những thiết bị này góp phần đáng kể vào việc thay thế phương thức khảo sát thủ công vốn có nhiều hạn chế, đồng thời tiết kiệm thời gian và công sức cho người thực hiện.
Tuy nhiên, phần lớn UAV đang sử dụng tại Việt Nam vẫn phải nhập khẩu với giá thành cao, có thể lên tới hàng tỷ đồng cho mỗi thiết bị. Không chỉ tốn kém, UAV nhập khẩu cũng gặp nhiều hạn chế như cần điều kiện bay thích hợp, khó khăn trong việc sửa chữa khi gặp sự cố và phụ thuộc vào linh kiện từ nhà sản xuất, khiến thời gian bảo trì kéo dài.
Thạc sĩ Lưu Hải Âu, Giám đốc Trung tâm Tin học Trắc địa và Bản đồ thuộc Viện Khoa học Đo đạc và Bản đồ (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), cho biết đội ngũ của ông đã dành nhiều năm nghiên cứu và cải tiến thiết bị bay không người lái. Một trong những sản phẩm nổi bật của nhóm nghiên cứu là UAV có khả năng cất cánh thẳng đứng.
Khi cất cánh, UAV này giúp giảm thiểu rủi ro gặp sự cố và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Sản phẩm này đặc biệt phù hợp với điều kiện địa hình Việt Nam, nơi có nhiều khu vực đồi núi và những nơi khó tiếp cận.
Ngoài khả năng bay linh hoạt, UAV còn được trang bị công nghệ GNSS-VRS (trạm tham chiếu ảo), giúp xác định tọa độ chính xác và độ tin cậy cao. Nhờ vào đó, dữ liệu thu thập từ UAV có độ chính xác cao, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian xử lý hậu kỳ.
Tới năm 2018, Th.S Âu đã hoàn thiện 5 phiên bản UAV cánh cụt VTOL, với thiết kế cánh dài 2,4 mét, có khả năng bay liên tục trong 110 phút với tốc độ trung bình 80 km/h. Trong khi UAV nhập khẩu có giá rất cao, các sản phẩm trong nước có giá thành thấp hơn nhiều.
Ngoài việc tiết kiệm chi phí, những thiết bị do nhóm nghiên cứu phát triển còn dễ dàng sửa chữa và thay thế linh kiện mà không phụ thuộc vào nhà sản xuất. Điều này giúp tiết kiệm ngân sách, đồng thời tăng tính chủ động trong khai thác và sử dụng.
“Các nhà khoa học Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ hiện đại mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị nhập khẩu,” Th.S Lưu Hải Âu nhấn mạnh.
Không chỉ dừng lại trong lĩnh vực đo đạc bản đồ, UAV còn mở ra nhiều tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như giám sát rừng, theo dõi môi trường, phòng chống thiên tai, khảo sát nông nghiệp công nghệ cao và phục vụ nghiên cứu khoa học.
Việc tích hợp công nghệ hiện đại giúp thiết bị đáp ứng nhu cầu đa dạng từ dân dụng cho đến quốc phòng. Sự phấn đấu này thể hiện khả năng phát triển các sản phẩm công nghệ cao “make in Vietnam,” cho phép cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Từ việc giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu, các nhà khoa học trong nước đã tự tin sáng chế ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu trong nước và vươn ra thế giới. Đây được coi là bước tiến quan trọng, khẳng định con đường tự chủ công nghệ mà Việt Nam đang theo đuổi.
