Trong quá trình phân tích cơ bản, nhiều nhà đầu tư mới thường chỉ chú ý vào báo cáo kết quả kinh doanh để xem doanh nghiệp lãi hay lỗ. Tuy nhiên, lợi nhuận chưa thể nói rõ toàn bộ câu chuyện. Một doanh nghiệp có thể báo lãi lớn trong ngắn hạn, nhưng sức khỏe tài chính tiềm ẩn nhiều rủi ro ở nơi khác: bảng cân đối kế toán.
Đây được ví như “tấm ảnh chụp” toàn bộ tài sản, nợ và vốn chủ sở hữu tại một thời điểm. Hiểu được bức tranh này, nhà đầu tư có thể đánh giá nhanh doanh nghiệp khỏe mạnh hay đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Tài sản – Doanh nghiệp đang nắm giữ gì?
Phân tài sản cho thấy doanh nghiệp sở hữu những gì, chia thành tài sản ngắn hạn (tiền, khoản phải thu, hàng tồn kho) và tài sản dài hạn (máy móc, bất động sản, dự án đầu tư).
Một công ty có lượng tiền mặt và đầu tư tài chính ngắn hạn dồi dào sẽ có “vốn đệm” để vượt qua giai đoạn khó khăn. Ngược lại, nếu hàng tồn kho phình to nhưng không bán được, đó có thể là dấu hiệu doanh nghiệp gặp vấn đề về tiêu thụ.
Ví dụ, trong giai đoạn 2020–2021, nhiều doanh nghiệp thép tăng mạnh hàng tồn kho khi giá thép lên đỉnh. Nhưng khi thị trường quay đầu, lượng tồn kho này trở thành gánh nặng, khiến kết quả kinh doanh quý sau lao dốc. Đặc biệt, bảng cân đối kế toán sẽ giúp nhà đầu tư sớm nhận diện rủi ro này.
Nợ phải trả – Áp lực tài chính ra sao?
Nếu tài sản cho biết doanh nghiệp có gì, thì phần nợ phải trả cho biết doanh nghiệp đang mắc nợ bao nhiêu. Nợ được chia thành ngắn hạn (cần trả trong vòng 12 tháng) và dài hạn (trả sau một năm).
Một chỉ số quan trọng mà nhà đầu tư cần để ý là Debt/Equity (D/E) – tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu. Nếu D/E ở mức 0,5–1 lần, tức nợ bằng một nửa đến ngang vốn chủ, thường doanh nghiệp dễ dàng được chấp nhận vay. Nhưng nếu D/E vọt lên 3–4 lần, doanh nghiệp đang phụ thuộc nặng nề vào vay nợ. Trong trường hợp lãi…