Cần bao nhiêu người vận hành đường sắt tốc độ cao và các metro?
Phát triển nhân lực cho ngành đường sắt Việt Nam
Nhằm góp phần hiện đại hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải, vào ngày 9 tháng 10 năm 2025, Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã ký Quyết định số 2230/QĐ-TTg. Quyết định này phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, với định hướng đến năm 2045. Đây được coi là bước đi chiến lược nhằm tạo ra một lực lượng nhân sự chất lượng cao, sẵn sàng đáp ứng kịp thời cho sự phát triển của ngành đường sắt trong thời gian tới. Đặc biệt, đề án này cũng hướng đến việc tạo ra một nguồn lao động có khả năng tham gia vào các dự án đường sắt tốc độ cao và các hệ thống metro hiện đại.
Vậy, câu hỏi đặt ra là: Cần bao nhiêu người vận hành đường sắt tốc độ cao và các metro? Theo thông tin từ đề án, mục tiêu là đạt tối thiểu 35.000 nhân lực trong giai đoạn đầu (từ 2025 đến 2030) cho ngành đường sắt, đặc biệt là tập trung vào các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và hệ thống đường sắt đô thị.
Mục tiêu và dự báo nhân lực đến năm 2035
Trong giai đoạn 2025-2030, ngành đường sắt cần tối thiểu 35.000 nhân lực được đào tạo, với mục tiêu chính là đáp ứng nhu cầu của các dự án quan trọng trong lộ trình phát triển đường sắt quốc gia. Đáng chú ý, trong số này, có sự cần thiết phải có đến 4.700 người làm kỹ thuật xây dựng công trình, 16.300 người làm việc trong lĩnh vực xây dựng chuyên ngành, 3.700 người cho thông tin tín hiệu đường sắt, 1.700 nhân lực cho đầu máy – toa xe, và 6.000 người sẽ tham gia khai thác, vận tải đường sắt.
Đã có dự báo rằng đến năm 2035, tổng nhân lực cho ngành đường sắt sẽ đạt khoảng 100.000 người, tạo nền tảng cho sự hiện đại hóa toàn diện ngành đường sắt. Điều này không chỉ cần thiết cho việc duy trì các dịch vụ vận tải hiện tại mà còn rất quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững và đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Các cấp đào tạo và chuyên môn
Đề án đào tạo nhân lực đường sắt quy định cụ thể về cơ cấu bố trí nhân lực. Dự kiến, các bậc đào tạo sẽ bao gồm: khoảng 1.000 nhân lực sau đại học (80 tiến sĩ, 920 thạc sĩ, trong đó có 210 giảng viên); 14.000 nhân lực đại học; 11.000 nhân lực cao đẳng và 9.000 nhân lực trung cấp. Như vậy, công tác đào tạo không chỉ dừng lại ở khối lượng mà còn chất lượng, đảm bảo rằng những nhân lực này đủ khả năng hoạt động trong môi trường lao động khắc nghiệt và đòi hỏi cao như ngành đường sắt.
Kế hoạch và lộ trình phát triển nhân lực
Trong giai đoạn 2031-2035, dự kiến quy mô đào tạo sẽ tăng gấp đôi, hướng đến 70.000 nhân lực mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh chóng của hệ thống đường sắt quốc gia. Trong đó, sau đại học cần 2.000 người; đại học 18.000 người; cao đẳng 30.000 người; trung cấp 20.000 người. Đặc biệt, theo ước tính, ít nhất 40.000 người sẽ được bố trí cho các vai trò liên quan đến vận hành, khai thác và bảo trì cho các tuyến đường sắt khác nhau. Đây cũng là thách thức lớn đối với việc điều phối nguồn nhân lực trong quá trình phát triển ngành.
Tầm quan trọng của nhân lực chất lượng
Các chuyên gia trong ngành đã chỉ ra rằng việc phát triển nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ hàng đầu. Họ nhấn mạnh rằng, Việt Nam cần phải tiếp tục đầu tư vào công nghệ và sản phẩm công nghệ cho ngành đường sắt, từ đó nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Những nhân lực này sẽ là trụ cột quan trọng trong việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng giao thông, đặc biệt là trong bối cảnh các dự án đường sắt tốc độ cao và hệ thống metro đang được xúc tiến mạnh mẽ.
Đối tác chiến lược và quốc tế
Trong thời gian tới, việc hợp tác với các đối tác quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng. Theo đó, Việt Nam sẽ cần tăng cường mối quan hệ đối tác quốc tế trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Những trung tâm đào tạo này sẽ trở thành nơi tập trung nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, giúp Việt Nam tiến gần hơn đến việc hiện đại hóa toàn diện hệ thống đường sắt.
Thách thức và triển vọng
Mặc dù đã có quy hoạch chi tiết, song quá trình thực hiện còn gặp nhiều thách thức. Ngoài việc đáp ứng ấn tượng về số lượng, thúc đẩy chất lượng nhân lực cũng là một vấn đề cần đặt ra. Chuyên gia PGS.TS Nguyễn Hồng Thái, Phó Chủ tịch Hội Vận tải Đường sắt Việt Nam, khẳng định: “Ngành đường sắt là lĩnh vực đặc thù, không chỉ đòi hỏi kỹ năng chuyên môn mà còn cần sự am hiểu sâu sắc về công nghệ, đặc biệt khi ứng dụng trong công tác quản lý và vận hành.”
Cần bao nhiêu người vận hành đường sắt tốc độ cao và các metro?
Để đáp ứng cho các dự án đường sắt tốc độ cao, Việt Nam cần một lực lượng nhân sự không chỉ đông đảo mà còn phải chất lượng. Đến năm 2035, ngành đường sắt dự kiến cần hơn 100.000 nhân lực mới, cùng với cam kết phát triển bền vững. Trong số này, một lượng lớn sẽ được phân bổ cho các tuyến mới như tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến metro đô thị.
Đây chính là cơ hội nhưng cũng đi kèm với thách thức lớn – không chỉ dừng lại ở việc đào tạo mà còn là việc quản lý và điều phối hiệu quả nhân lực, đảm bảo mọi người đều có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.
Kết luận
Với kế hoạch đào tạo nhân lực rõ ràng đến năm 2035 và tầm nhìn dài hạn tới năm 2045, Việt Nam đang nỗ lực không ngừng để nâng cao chất lượng ngành đường sắt. Câu hỏi Cần bao nhiêu người vận hành đường sắt tốc độ cao và các metro? không chỉ là bài toán về số lượng, mà còn là sự đầu tư chiến lược cho tương lai giao thông hiện đại của đất nước. Chỉ khi đáp ứng đủ và chất lượng nhân lực, Việt Nam mới có thể tự hào về một ngành đường sắt hiện đại, phục vụ tốt nhất cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong thời đại hội nhập toàn cầu.
Từ 2025-2030, ngành đường sắt đạt mục tiêu đào tạo tối thiểu 35.000 nhân lực.
Đến năm 2035, Việt Nam cần 5.000 nhân sự cho tuyến đường sắt quốc gia. Ảnh: VNR.
Mô phỏng hình ảnh đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Ảnh: AI.
FAQ
Cần bao nhiêu nhân lực để vận hành các tuyến metro?
Khi các tuyến metro trở nên phổ biến, ước tính từ 5.000 đến 10.000 nhân lực sẽ cần thiết để đảm bảo vận hành và bảo trì cho các hệ thống mạng lưới này.
Các bước nào để đảm bảo chất lượng nhân lực trong ngành đường sắt?
Để đảm bảo chất lượng nhân lực, cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, cập nhật công nghệ tiên tiến và thực hiện kiểm tra đánh giá định kỳ.
Vai trò của hợp tác quốc tế trong đào tạo nhân lực đường sắt?
Hợp tác quốc tế giúp nâng cao hiệu quả đào tạo thông qua việc chia sẻ công nghệ và kinh nghiệm từ các nước đi trước, đồng thời mở ra cơ hội cho nhân lực Việt Nam tiếp xúc với môi trường làm việc hiện đại.