Châu Âu, trong những năm gần đây, đã trở thành tâm điểm của nhiều thay đổi quan trọng trong chính sách quốc phòng. Đặc biệt, quyết định gần đây của Berlin về việc phê duyệt gói chi tiêu quốc phòng trị giá 8 tỉ euro, tập trung vào việc mua 20 máy bay chiến đấu Eurofighter mới, là một chỉ dấu rõ ràng cho thấy thực trạng động lực thúc đẩy sự thay đổi ở châu Âu đang chuyển mình mạnh mẽ. Sự thay đổi này không chỉ đến từ năng lực quân sự mà còn phản ánh một chính sách quốc gia ngày càng được củng cố trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động.
Động lực thay đổi chính sách quốc phòng
Thỏa thuận mua sắm này đã được Uỷ ban ngân sách của Quốc hội Liên bang Đức (Bundestag) thông qua trong bối cảnh mà NATO đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Trọng tâm của thỏa thuận là 3,75 tỉ euro dành cho thế hệ máy bay chiến đấu Eurofighter tiếp theo, dự kiến sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2031-2034. Phần còn lại của gói chi tiêu được dành cho việc nâng cấp bảo dưỡng, lắp đặt các thiết bị mô phỏng mới và các hệ thống tác chiến điện tử quan trọng.
Sự thay đổi này đánh dấu một cột mốc quan trọng vì nó tạo ra một nguồn lực đáng kể cho các phi đội cũ kỹ. Đây là một nỗ lực nhằm vượt lên về mặt công nghệ – một bước đi nhằm giúp không quân có thể chiến đấu và giành chiến thắng trên bầu trời đầy thách thức trong chiến tranh hiện đại.
Nâng cấp ngân sách quốc phòng châu Âu
Khoản mua sắm này không chấm dứt ở việc bổ sung lực lượng cho không quân Đức. Hành động này mang một ý nghĩa đặc biệt đối với toàn bộ châu Âu. Với nền kinh tế lớn nhất lục địa và vị trí địa lý chiến lược, năng lực của Đức định hình uy tín của toàn bộ tư thế răn đe của NATO. Nếu Đức hành động, trung tâm quốc phòng của châu Âu sẽ thay đổi một cách ngoạn mục.
Chính quyền Đức không chỉ cam kết nâng cao năng lực quân sự của mình, mà còn thể hiện lập trường của châu Âu trong bối cảnh toàn cầu hiện đại. Việc này đồng nghĩa với việc Berlin đang tiến gần hơn đến tự chủ trong năng lực quốc phòng, nhằm giảm sự phụ thuộc quá mức vào Washington.
Một chi tiết quan trọng không kém là việc Đức không mua thêm phần cứng của Mỹ. Chương trình Eurofighter, do Anh, Đức, Italy và Tây Ban Nha cùng phát triển, là dự án hàng không vũ trụ chủ lực của châu Âu. Bằng cách cam kết chi hàng tỉ euro cho Eurofighter mới thay vì mua thêm F-35 của Mỹ, Berlin đang đặt cược vào nền tảng công nghiệp quốc phòng của châu Âu. Đây là một khoản “đặt cọc” cho tham vọng quyền tự chủ chiến lược của châu Âu – khả năng hành động mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào quyền lực quân sự của Mỹ.
Thách thức và triển vọng trong tương lai
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh chi tiêu quân sự khắp châu Âu đã tăng đáng kể do nhận thức về quy mô mối đe dọa ngày càng tăng sau cuộc xung đột ở Ukraine. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đang có xu hướng hướng tới chủ nghĩa biệt lập, làm dấy lên những nghi ngại về cam kết của các chính quyền tương lai đối với NATO. Berlin cuối cùng cũng thừa nhận rằng châu Âu không thể mãi mãi dựa dẫm vào sức mạnh quân sự của Mỹ.
Mặc dù có nhiều rủi ro đi kèm – việc giao hàng không bắt đầu cho đến năm 2031, khiến Đức phải tận dụng tối đa những phi đội máy bay cũ trong vài năm tới, và nguy cơ vượt chi phí, tranh cãi chính trị, chăm sóc kỹ thuật luôn rình rập trong các dự án quốc phòng lớn – nhưng những cảnh báo đó không nên làm lu mờ thông điệp chính trị quyết liệt này. Gói chi tiêu 8 tỉ euro này là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy Đức đã thoát khỏi trạng thái “một mảng du” và cam kết một cách dứt khoát với việc xây dựng một sức mạnh quân sự hiện đại, đóng vai trò then chốt trong an ninh châu Âu.
Kết luận
Thực trạng động lực thúc đẩy sự thay đổi ở châu Âu không chỉ là câu chuyện đơn giản về tăng chi tiêu quốc phòng. Đó còn là một sự chuyển mình toàn diện trong cách tiếp cận của các quốc gia châu Âu đối với an ninh và quốc phòng, phản ánh một thời điểm mà chính sách quốc phòng không thể tách rời khỏi bối cảnh chính trị toàn cầu.