Sau khi Mùa Đậm nhận nhiều lời khen ngợi sau khi công chiếu, một cuộc tranh luận đã nổ ra: Ranh giới nào giữa hư cấu điện ảnh và sự thật lịch sử? Câu hỏi này không chỉ dừng lại ở việc phê bình, mà còn liên quan đến những chứng nhân của 81 ngày đêm ác liệt tại Thành cổ Quảng Trị vào năm 1972.
Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng phim có những chi tiết nhạy cảm, không xảy ra trong thực tế.
Nhiều cựu chiến binh cho biết, hơn 10 ngày trong giai đoạn cuối của chiến dịch 81 ngày đêm không có trận đánh nào diễn ra bên trong thành cổ như trong phim. Ngoài ra, cảnh những người lính Việt Nam Cộng hòa đã được tấn công nhiều người nhận xét là không đúng thực tế.
Ngược lại, cũng có nhiều người bày tỏ rằng Mùa Đậm chỉ lấy cảm hứng từ lịch sử, các nhân vật đều hư cấu nhằm tăng sức hấp dẫn.
Trước đó, những tác phẩm như Đảo, Phố và Piano hay Đất Rừng Phương Nam cũng từng gây tranh cãi vì cách thể hiện và sử dụng bối cảnh lịch sử.
Vậy đâu là giới hạn hợp lý để phim chiến tranh vừa sáng tạo, vừa không sai lệch lịch sử?
Phim “Mùa Đậm” tạo nên hiện tượng vô tiền khoáng hậu trong lịch sử điện ảnh Việt khi đạt doanh thu vượt mốc 650 tỉ đồng.
Phim truyền đạt hư cấu trong giới hạn cho phép
GS.TS Vũ Minh Giang – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam – cho rằng các nhà làm phim cần nắm rõ đâu là giới hạn giữa hư cấu và sự thật trong phim về lịch sử chiến tranh.
“Lịch sử cấu thành từ 3 yếu tố: Thời gian, địa điểm và sự kiện. Những gì có thể gây hiệu ứng sai bản chất sự kiện, làm biến dạng khung thời gian, địa điểm và ý nghĩa của lịch sử thì không được chấp nhận.”
Điện ảnh có thể hư cấu chi tiết, nhưng không được phép thay đổi bản chất lịch sử,” ông Giang nêu.
Vì vậy, theo ông Giang, nếu không làm sai lệch bản chất của 3 yếu tố trên thì điện ảnh, với bản chất là một tác phẩm nghệ thuật, có quyền hư cấu.
Ông Giang phân tích: “Những chi tiết hư cấu có thể được chấp nhận nếu…